Plan S

PLAN S

• Plan S to międzynarodowa inicjatywa wspierająca otwarty dostęp do wyników badań finansowanych ze środków publicznych. Została zainicjowana w 2018 roku przez cOAlition S – konsorcjum skupiające agencje finansujące badania naukowe, w tym Komisję Europejską i Europejską Radę ds. Badań Naukowych (ERC).

Głównym celem Planu S jest zapewnienie powszechnego, natychmiastowego i bezpłatnego dostępu do recenzowanych publikacji naukowych finansowanych ze środków publicznych. Od 1 stycznia 2021 r. publikacje powstałe w wyniku takich projektów powinny być udostępniane w pełni otwarcie – bez opóźnień (tzw. embargo), z jasnymi licencjami (np. CC BY) i z zachowaniem wysokiej jakości redakcyjnej oraz przejrzystości procesu publikacji.

Plan S promuje publikowanie w pełni otwartych czasopismach lub udostępnianie artykułów w otwartych repozytoriach. Jednocześnie ogranicza finansowanie publikacji w czasopismach hybrydowych (czyli oferujących wybór między modelem subskrypcyjnym a otwartym) i zdecydowanie sprzeciwia się publikacjom w tzw. drapieżnych czasopismach, które nie przestrzegają standardów recenzji i etyki naukowej.

• Stanowisko NCN
  Choć Narodowe Centrum Nauki (NCN) nie jest członkiem cOAlition S ani sygnatariuszem Planu S, jego polityka również promuje otwarty dostęp do wyników badań finansowanych ze środków publicznych. NCN zobowiązuje beneficjentów grantów do zapewnienia otwartego dostępu do publikacji, np. poprzez deponowanie artykułów w otwartych repozytoriach lub publikowanie w czasopismach spełniających standardy OA.

Jednocześnie NCN aktywnie ostrzega przed publikowaniem w drapieżnych czasopismach i podkreśla, że publikacje w takich tytułach mogą zostać uznane za niewłaściwe do rozliczenia projektu. W skrajnych przypadkach możliwe jest żądanie zwrotu kosztów publikacyjnych lub usunięcie numeru projektu z artykułu.

Więcej o Planie S: https://www.coalition-s.org